Dilema Prioritas Nafkah Generasi Sandwich: Analisis Fiqh Kritis Berbasis Kaidah Al-Farḍu Afḍalu Mina An- Nafli Dan Al-Wājib Lā Yutrak Illā Liwājibin

Authors

  • Nabiilatun Najmah Universitas Islam Negri Sunan Ampel Surabaya

DOI:

https://doi.org/10.55606/jurrish.v5i2.7325

Keywords:

Qawa'id Fiqhiyyah, Islamic Family Law, Dispute Resolution, Religious Courts, Maqasid al-Shari'ah

Abstract

The phenomenon of the “Sandwich Generation” (SG) in Indonesia, where individuals of productive age (30-40 years old) bear a double financial burden—supporting the needs of their children and immediate family (furu') while also supporting their elderly parents (ushul)—has become a widespread social and financial challenge. This pressure, exacerbated by inadequate income and low financial literacy, forces 94% of SG respondents to set aside their personal interests. This dilemma calls for a clear Sharia analysis of the priority scale of financial support. This article aims to analyze the SG maintenance dilemma through the Qawa'id Fiqhiyyah (Fiqh Principles) framework to establish a hierarchy of financial obligations. The two main principles used are Al-Farḍu afḍalu mina an-Nafli (Absolute Obligation takes precedence over Sunnah) and Al-Wājib lā yutrak illā liwājibin (An Obligation cannot be abandoned except for another Obligation). Fiqh analysis shows that the resolution of priority conflicts is based on the classification of the legal status of the recipient of alms, distinguishing between absolute obligations (Adami rights, contractual) and conditional obligations (wajib zhanni, Allah's rights). Key findings establish Sharia priorities in conditions of limitation: Self, Wife and Children (Absolute Obligations), Parents (Conditional Obligations), Siblings/Relatives (Sunnah/Nafl). This priority is established to protect the nuclear family unit as the foundation of society, in line with Maqāṣid ash-Sharīʿah (Sharia Objectives).

Downloads

Download data is not yet available.

References

Al-Burni, M. S. bin A. (1983). Al-Wajiz fi Idhah Qawaid al-Fiqh al-Kulliyyah (Cet. 1). Beirut: Mu’assasah Al-Risalah.

Alinea.ID. (2025). Riset: Sebanyak 94% masyarakat jadi generasi sandwich. Alinea.ID. https://www.alinea.id/

Al-Suyuti, J. al-D. ‘Abd al-R. bin A. B. (1995). Al-Asybah wa al-Nadhair. Surabaya: Al-Hidayah.

Al-Wa’ie. (2025). Jaminan nafkah istri dan anak. Media Al-Wa’ie.

Bina, A. (2024). Qawaid fiqhiyah 32: Yang wajib lebih utama daripada sunnah. (Diakses 4 November 2025).

Bincangmuslimah.com. (2025). Generasi sandwich: Antara cinta, kebutuhan, dan keterbatasan ekonomi.

Darmawan. (2020). Kaidah-kaidah fiqhiyah. Surabaya: Revka Prima Media.

Fikriyah, K. (2021). Al-Umuru Bimaqashidiha: Bagaimana implementasinya dalam muamalah? Nomicpedia: Journal of Economics and Business Innovation, 1(2), 8.

Fuaddi, H. (2021). Nafkah wajib menurut pemikiran Yusuf al-Qaradawi dalam perspektif Maqashid al-Syari’ah. Hukum Islam (e-Journal UIN Suska).

Hak asuh anak (hadhanah) dalam perspektif hukum positif dan hukum Islam di Indonesia. (n.d.). PA Pelaihari.

Harakatuna.com. (2025). Ini prioritas nafkah keluarga sesuai ajaran Nabi Muhammad. (Diakses 4 November 2025).

Helim, A. (2024). Kaidah-kaidah fikih: Sejarah, konsep, dan implementasi. Yogyakarta: Pustaka Pelajar.

Ibrahim, D. (2019). Al-Qawa'id al-Fiqhiyah (Kaidah-kaidah fiqih). Palembang: Noerfikri.

Kewajiban nafkah bagi anak angkat perspektif hukum Islam (studi kasus pada keluarga di Kelurahan Taipa Kota Palu). (n.d.). Skripsi.

Lazuardi, A. R. (2025). Hak asuh anak (hadhanah) dalam perspektif hukum positif dan hukum Islam di Indonesia. PA Pelaihari.

Muhammad, I. (2024). Fardlu lebih utama dari sunnah.

Nafkah dan problema keluarga. (2025). Open Journal System IAI An-Nadwah Kuala Tungkal.

Nurd, A. (2021). Penerapan kaidah fiqhiyah dalam bidang ekonomi dan hukum keluarga. Usrah.

Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan. (2025). AL-KAFI #1428: Antara nafkah isteri dan ibu bapa: Mana perlu diutamakan?

Penggunaan qawa‘id fiqhiyyah dalam putusan hakim di Pengadilan Agama Medan. (n.d.). Jurnal UINSU.

Purnama, Y. (2024). Status orang yang meninggalkan shalat fardhu.

Qutb, S. (2004). Tafsir Fi Zilal al-Qur’an (Jilid 3). Kairo: Dar al-Syuruq.

Scribd. (2025). Fenomena sandwich generation di Indonesia.

Tinjauan yuridis terhadap implementasi nafkah dan kebijakan poligami dalam hukum keluarga Islam. (n.d.).

Tuasikal, M. A. (2024). Wajib lebih utama daripada sunnah.

Tysara, L. (2024). Tempat ibadah Islam adalah masjid, ketahui fungsi lainnya.

UIN Syekh Wasil Kediri Etheses. (2025). BAB II landasan teori (Definisi nafkah).

UMM E-prints. (2025). BAB II landasan teori.

Downloads

Published

2026-02-04

How to Cite

Nabiilatun Najmah. (2026). Dilema Prioritas Nafkah Generasi Sandwich: Analisis Fiqh Kritis Berbasis Kaidah Al-Farḍu Afḍalu Mina An- Nafli Dan Al-Wājib Lā Yutrak Illā Liwājibin. Jurnal Riset Rumpun Ilmu Sosial, Politik Dan Humaniora, 5(2), 337–350. https://doi.org/10.55606/jurrish.v5i2.7325

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.